دکترا، استادیار، دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا
چکیده
نگاهی تحلیلی در خصوص اثر تحریمهای هستهای بر تجارت محصولات کشاورزی ایران از سال 1387 و به بهانه فعالیتهای صلحآمیز هستهای ایران، تحریمهای بیسابقهای علیه کشور اعمال شده که اثرات قابلتوجهی در اقتصاد کشور برجای گذاشته است. هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر تحریمهای هستهای بر روابط، ترکیب کالاها، شرکا و تراز تجاری بخش کشاورزی ایران است. برای این منظور از روش توصیفی−تحلیلی و تحلیل دادههای سری زمانی تجاری ایران استفاده شد. در این تحلیل چهار دوره پیش از تحریم (1386−1378)، دوره شروع و اعمال تحریم (1390−1387)، دوره تشدید تحریم (1393−1391) و دوره پساتحریم و پسا برجام (1395−1394) بررسی شد. دادههای این مطالعه از پایگاه گمرک جمهوری اسلامی ایران جمعآوری شده است. نتایج مطالعه نشان میدهد تحریمها بر صادرات کشاورزی اثر مثبت داشته ولی شرکای تجاری کشور را تغییر داده است. همچنین، تحریمها برخلاف انتظار به کاهش واردات محصولات کشاورزی و مواد غذایی منجر نشده است؛ امّا روابط تجاری، مبادی وارداتی و شرکای تجاری را تغییر داده و درعینحال ترکیب کالاهای وارداتی تغییر نکرده است. نیز پس از شروع تحریمها، تراز تجاری بخش کشاورزی رو به بهبود بوده است. براساس نتایج این مطالعه و تجربیات دوران پیش و پس از تحریم میتوان یک نقشه تجاری برای آینده در مواجهه با تحریمها و با رویکرد اقتصاد مقاومتی تدوین نمود.
