پژوهش‌های اقتصاد مقاومتی
انجمن اقتصاد اسلامی حوزه علمیه

حکم خلق‌پول در بانکداری اسلامی بر اساس نظریه مقاصدشریعت

نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسندگان

محمد سعید پناهی بروجردی 1
محمد بیدار 2
حسین فیاض 3

1 گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)

3 دانشجوی دکتری، مدرسه اقتصاد و مدیریت، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، جامعة المصطفی العالمیة، قم، ایران

چکیده
چکیده
خلق‌پول توسط نظام بانکی، بی ثباتی اقتصادی، ایجاد تورم، تبعیض و نقض عدالت را در پی‌دارد. این پدیده از طریق خلق اعتبار و اعطای وام به مشتریان صورت می‌گیرد. یعنی بانک‌ها به صورت لحظه‌ای و بدون سپرده پیشینی، از «هیچ» پول خلق نموده و به متقاضی «وام» اعطا می‌نمایند. برخی از فقهای شیعه بر اساس قاعده لاضرر، قاعده اتلاف و قاعده اکل مال به باطل، آن را نپذیرفته است. در این پژوهش، نقش سندی و اعتبارِ احتجاجیِّ مقاصد شریعت، و حکم پدیده خلق‌پول طبق این نظریه، تبیین گردیده است. فرضیه پژوهش، پذیرش اعتبار مقاصدشریعت و نقش سندی آن در فرایند استنباط احکام و ممنوعیت پدیده خلق پول است. پس از تبیین نظریه مقاصدشریعت و پدیده خلق‌پول، این نتایج حاصل شد؛ اولاً: طبق نظریه تبعیت احکام از مصالح و مفاسد و قاعده ملازمه عقلیه، مقاصد شریعت با ملاکات احکام رابطه این همانی داشته و در فرایند استنباط احکام و استخراج حکم شرعی کاربرد دارد؛ ثانیاً: از آنجای که آثار و پیامدهای خلق‌پول؛ مثل اخلال در نظام اقتصادی، عدم تأمین حقوق اجتماعی افراد جامعه، سفته‌بازی و رقابت‌های غیرعادلانه بانک‌ها با اهداف و مقاصدشریعت به عنوان ملاکات احکام ناسازگار است؛ پس خلق‌پول از «هیچ» در نظام بانکداری اسلامی ممنوع می‌باشد. روش انجام این پژوهش، به صورت توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است.

کلیدواژه‌ها

مقاصدشریعت
استنباط احکام شرعی
مصالح و مفاسد
بانکداری اسلامی
خلق‌پول
موضوعات

  • تاریخ دریافت 02 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 21 فروردین 1404
  • تاریخ اولین انتشار 30 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما